Mark Swysen: "Causa Vitae"

Mark Swysen is wetenschapper (bioloog) van opleiding. In zijn project “Causa Vitae” wil hij de mensen doen nadenken, hen een aantal hypotheses en bespiegelingen voorleggen die daarom niet exact-wetenschappelijk hoeven bewezen te worden. Swysen vindt dat deze overgemediatiseerde wereld doldraait en wil daarvoor, middels zijn kunst, de wereld vertragen en de kijker doen nadenken over de zin en vooral de relativiteit van het leven.

“De mens moet aanvaarden dat geboren worden, jong zijn, ouder worden en ten slotte sterven een normale en zelfs mooie zaak is”, vindt hij. De manier waarop Mark Swysen dat weergeeft is niet nieuw, maar wel gedegen: hij werkt met acrylverf maar gebruikt ook hout, lood, steen, bitumen, metaal en andere materialen die hij uitgebreid en beproefd bewerkt, polijst, verbrandt, inkerft en dies meer, al naargelang hij de jeugd, het ouder worden of het sterven wil verbeelden. Een mooi voorbeeld is zijn ironische ode aan de plastische chirurgie, een drieluik van panelen waarbij je eerst een stuk oude parketvloer ziet, vervolgens een glanzend opgeschuurde parket met een gouden randje er omheen en tenslotte een geblakerd paneel bedekt met een stuk stof dat met haken en ogen vastgehecht lijkt, alsof het onvermijdelijk aftakelende lichaam moet bedekt worden.

Swysen heeft een parcours van zijn werken opgebouwd in de Antwerpse Carolus Borromeuskerk op het Conscienceplein, voor hem een authentieke toonplek. “Causa Vitae” heet de installatie, opgesteld in de zijbeuken van de kerk. Het toont in se de levenscyclus van een stoffelijk wezen, in casu de mens.

Dit werk verwijst graag naar kunstenaars die met aardse materialen of met cerebrale metaforen omgingen en –gaan, gaande van Alberto Burri over Vic Gentils tot Lili Dujourie. Het werk is ook redelijk makkelijk leesbaar: “Een kunstenaar moet niet hermetisch werken, hij maakt deel uit van de samenleving”, aldus Swysen.  Het is een consistent verhaal, dat de kijker actief in het werk wil trekken. Zo kan de kijker midden in het parcours van “Causa Vitae” letterlijk in het werk instappen, via een zelfgelaste metalen trap. Met een hoofdtelefoon kan diezelfde bezoeker ook een aantal filosofische stellingen over de (on)zin van het leven aanhoren, van Genesis over Charles Darwin tot Friedrich Nietsche. “Moraal ontkent de menselijke wil tot macht. Moraal is een dekmantel voor de machtshonger van de kerk en de priesterklasse” is een goeie van de laatstgenoemde. Op het einde van “Causa Vitae” maken de 4 ruiters van de Apocalyps hun opwachting: vier panelen als zwijgende, dreigende wachters. Swysen ten slotte:“Ik werk abstraherend, net om de mensen de kans te geven er iets in te vinden wat ze zelf willen”.

Marc Ruyters