MARK SWYSEN
‘IK WIL DE TOESCHOUWER
MEESLEPEN IN EEN GEVOEL’
MAGDALENAKERK BRUGGE
Beeldend kunstenaar Mark Swysen heet me welkom in de hoekwoning
in Antwerpen, waar hij op de half gesloopte gelijkvloerse etage zijn atelier
heeft ingericht. We zijn omringd door werken die binnenkort naar de
Magdalenakerk in Brugge verhuizen voor zijn tentoonstelling “Mens? een vraag
in vier seizoenen”. ‘Een mensenleven kun je grosso modo indelen in vier fasen,
dus ik vermoed dat je afhankelijk van de fase waarin je je bevindt anders
denkt en handelt. Hoe dat precies in elkaar zit, houdt me al een tijdje bezig.
‘Statistisch gezien heb ik als man een levensverwachting van ongeveer 76 jaar,
een vrouw heeft er een van 82’, zegt Mark Swysen. ‘We hebben dus best wat
tijd tot onze beschikking. De cruciale vraag is wat we met die tijd aanvangen.’
Daarover gaat dit tentoonstellingsproject.’
De meeste mensen lijken zich met zulke vraagstukken echter allesbehalve
bezig te houden, vindt de kunstenaar. ‘Ze bekommeren zich liever om de kleur
van het behangpapier dat ze aan de muur willen. De toegevoegde waarde van
een kunstenaar in onze maatschappij bestaat er volgens mij in mensen
te prikkelen om na te denken over meer fundamentele zaken dan dat.
Kunst wordt pas echt interessant als het de toeschouwer uit balans haalt,
zijn manier van kijken en denken in vraag stelt.’ De context van een kerk kan
daar alleen maar bij helpen. ‘Met religie heeft dat niet per se te maken.
Maar kerken ademen nu eenmaal een aparte sfeer uit die stimuleert om verder
na te denken dan wat we vanavond op onze boterham zullen smeren.
Dus lenen ze zich prima voor wat ik wil doen.’
MARK SWYSEN, TENTOONSTELLING IN CAMPO SANTO, GENT
© FOTO: WILLEM VERMAASE
DNA en celstructuren
De tentoonstelling in Brugge binnenlopen, doe je meteen in de juiste sfeer, namelijk door letterlijk over het water te wandelen. ‘Daarom vond ik deze
kerk zo’n prettige locatie: er is plaats voor een waterpartij waarin je die illusie met enkele stenen en een mistmachine perfect kunt oproepen.’ Centraal in
de expositieruimte bouwt Swysen vervolgens een wenteltrap die symbool
staat voor de klim in het leven: je evolueert van kindertijd over adolescentie
tot de volwassen leeftijd en ten slotte de ouderdom. In die levensloop worden
de treden almaar smaller, de houvast minder: ‘Tot je in de latere fasen bang
wordt voor wat volgt als je nog verder gaat’, zegt hij. Rondom de trap
plaatst Swysen een aantal werken die de toeschouwer met zijn verschillende levensfasen confronteren. De abstracte werken hebben een opvallende structuur. Ze doen denken aan de schors van een boom, of, als je dieper op
de werken zou inzoomen, op de structuur van de huid of andere weefsels. Toevallig is dat niet. Voor Mark Swysen zich een stek zocht in de kunstwereld, studeerde hij biologie. En die interesse is er nooit helemaal uit gegaan. Je leest ze bijvoorbeeld ook in de wenteltrap, waarin je de vorm van een DNA-helix
kunt herkennen. ‘Tja’, begint hij. ‘Mijn vader was beroepsmilitair en hij had
graag gezien dat ik via het leger geneeskunde zou studeren, maar dat zag ik niet zitten. Ten eerste duurde die opleiding me te lang en ten tweede voelde
ik me allesbehalve op mijn plaats in het leger. Zo was ik een paar jaar eerder
op uitdrukkelijk verzoek van mijn vader naar de cadettenschool getrokken. Ik kreeg een koersfiets als ik zou slagen voor het toegangsexamen. Dat liep
allemaal vlot, tot ik er echt moest beginnen: na drie dagen heeft de school me vriendelijk maar resoluut laten weten dat ik niet meer hoefde terug te komen... Ik heb gewoon nooit met gezag overweg gekund.’ Biologie werd een compromis tussen vader en zoon. Over die studie is Swysen nog altijd tevreden. Een algemene opleiding vindt hij een goede zaak voor een kunstenaar. ‘Naarmate je meer weet, kun je scherper zien en dus boeiendere dingen vertellen. Anders kun je als artiest wel je eigen individuele gevoelens etaleren, maar als je die niet opentrekt naar de ruimere maatschappij, blijft het je eigen beperkte visie die je weergeeft. Daar is in se niks mee verkeerd, het kan zelfs heel goed en poëtisch werk opleveren. Wanneer ik naar buiten kom om met een publiek te communiceren wil ik het niet over mezelf hebben, maar over iets wat ons allemaal aanbelangt.’
Na zijn universitaire studie heeft Mark Swysen nog academie gevolgd. ‘Ik ben eraan begonnen in het dagonderwijs, maar dat kon ik niet volhouden, omdat ik ondertussen ook de kost moest verdienen. Dus ben ik na een tijdje overgeschakeld op de avondschool. Ik heb die opleiding gevolgd omdat ik de technieken onder de knie wou hebben, zodat ik in mijn praktijk niet zou zitten zoeken naar oplossingen die eigenlijk
